Z uwagi na konieczność pokonania sit wiążących wodę odwadnianie osadów wymaga dostarczenia odpowiedniej ilości energii. Ponieważ osad ma różną zdolność wiązania wody i różne wielkości sił używanych do oddzielania fazy stałej od ciekłej, do odwadniania wykorzystuje się trzy następujące po sobie metody.
Należą do nich1,2 zagęszczanie osadu, odwadnianie mechaniczne oraz metody termiczne.
Zagęszczanie osadu może być prowadzone z wykorzystaniem naturalnych sił grawitacji lub sił odśrodkowych wytworzonych mechanicznie (w ten sposób oddzielana jest tylko ta część wody, która jest słabo związana w aglomeracie kłaczka osadu). W celu usunięcia wody niezwiązanej podczas odwadniania mechanicznego wytwarzane są większe różnice ciśnień lub większe siły odśrodkowe, natomiast wody: kapilarna, międzycząsteczkowa, adsorpcyjna i wewnętrzna usuwane są z kłaczka osadu tylko na drodze termicznej.
W procesie mechanicznego odwadniania osadu do oddzielania fazy stałej od ciekłej służą dwie zasadnicze operacje1: filtracja przy pomocy ciśnienia (taśmowe prasy filtracyjne) oraz rozdział faz za pomocą sztucznie wytworzonych sił odśrodkowych (wirówki).
Centralna Oczyszczalnia Ścieków w Gliwicach jest mechaniczno-biologiczną oczyszczalnią z chemicznym wspomaganiem usuwania fosforu, beztlenową stabilizacją osadu oraz odzyskiem biogazu dla celów energetycznych i cieplnych. Oddana została do eksploatacji w czerwcu 2002 r.
Może przyjąć 51 tys. m3/d ścieków i oczyścić je do wartości zgodnych z ustawodawstwem polskim i dyrektywą 91/271/EWG.
Obecnie oczyszcza ok. 30 tys. m3/d ścieków (z tego 17% stanowią ścieki przemysłowe). Ich skład zmienia się nie tylko w ciągu doby, ale również w ciągu tygodnia. Zmienność ta oraz symultaniczność nitryfikacji i denitryfikacji w jednym reaktorze o przepływie karuzelowym powodują, że w osadzie czynnym rozwijają się bakterie nitkowate. Przez większą część roku pozostają one w równowadze (ich liczebność nie przekracza 2,5 w skali 0-5, a wartość indeksu osadu utrzymuje się w granicach 150-170 cm3/g). Jednak obecność tych bakterii powoduje, że osad jest wrażliwy na zakłócenia technologiczne.
